Vụ án mua bán người tại tỉnh Hải Dương: Hồ sơ được mở lại sau 35 năm
Ngày 26/03/2025, Văn phòng luật sư Tinh Hoa Việt đã tham gia buổi hỏi cung bà Nguyễn Thị L tại trụ sở Trại tạm giam Công an tỉnh Hải Dương liên quan đến vụ án mua bán người xảy ra từ năm 1989–1990. Đây là một vụ án đặc biệt khi được phục hồi điều tra sau hơn 35 năm và đặt ra nhiều vấn đề pháp lý đáng chú ý.
Theo thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an tỉnh Hải Dương, vụ án mua bán phụ nữ xảy ra vào năm 1989–1990 tại huyện Nam Thanh, tỉnh Hải Hưng (nay là huyện Nam Sách và Thanh Hà, tỉnh Hải Dương). Vụ án đã được khởi tố từ năm 1990 theo Quyết định khởi tố vụ án hình sự số 47 ngày 02/7/1990 của Công an huyện Nam Thanh, tỉnh Hải Hưng. Tuy nhiên, ngay sau đó, bị can Nguyễn Thị L đã bỏ trốn sang Trung Quốc và bị Cơ quan An ninh điều tra – Công an tỉnh Hải Hưng ra Quyết định truy nã.
Sau hơn 35 năm lẩn trốn tại Trung Quốc, ngày 17/01/2025, Nguyễn Thị L đã bị Phòng Cảnh sát hình sự – Công an tỉnh Hải Dương bắt giữ tại xã Hoàng Đồng, TP Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Khi bị bắt, bà này đang sử dụng giấy tờ tùy thân mang quốc tịch Trung Quốc. Theo thông tin từ cơ quan điều tra, trong suốt thời gian bỏ trốn, bà Nguyễn Thị L sinh sống tại Trung Quốc, có chồng và con mang quốc tịch nước này, đồng thời cũng được xác định đã nhập quốc tịch Trung Quốc từ nhiều năm trước.
Ngày 20/01/2025, Cơ quan An ninh điều tra – Công an tỉnh Hải Dương đã ra Quyết định phục hồi điều tra vụ án hình sự số 19/QĐ-ANĐT.
Vụ án này đặt ra nhiều vấn đề pháp lý quan trọng, đặc biệt là việc áp dụng luật hình sự sau 35 năm. Thời điểm xảy ra hành vi phạm tội (1989–1990), tội mua bán phụ nữ được quy định tại Điều 115 Bộ luật hình sự năm 1985 như sau:
“Điều 115. Tội mua bán phụ nữ.
1- Người nào mua bán phụ nữ thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm.
2- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ năm năm đến hai mươi năm:
a) Có tổ chức;
b) Để đưa ra nước ngoài;
c) Mua bán nhiềun gười;
d) Tái phạm nguy hiểm.”
Do đó, đối với tội mua bán phụ nữ khung hình từ 2 năm đến 7 năm tù đối với tội phạm cơ bản (Khoản 1), và từ 5 năm đến 20 năm tù đối với các trường hợp định khung tăng nặng như có tổ chức, đưa ra nước ngoài, mua bán nhiều người, tái phạm nguy hiểm (Khoản 2).
Hiện nay, hành vi này được điều chỉnh tại Điều 150 Bộ luật hình sự năm 2015 về tội mua bán người:
“1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lừa gạt hoặc thủ đoạn khác thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm:
a) Chuyển giao hoặc tiếp nhận người để giao, nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác;
b) Chuyển giao hoặc tiếp nhận người để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân hoặc vì mục đích vô nhân đạo khác;
c) Tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp người khác để thực hiện hành vi quy định tại điểm a hoặc điểm b khoản này.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 08 năm đến 15 năm:
a) Có tổ chức;
b) Vì động cơ đê hèn;
c) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%, nếu không thuộc trường hợp quy định tại điểm b khoản 3 Điều này;
d) Đưa nạn nhân ra khỏi biên giới của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
đ) Đối với từ 02 người đến 05 người;
e) Phạm tội 02 lần trở lên.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
a) Có tính chất chuyên nghiệp;
b) Đã lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân;
c) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
d) Làm nạn nhân chết hoặc tự sát;
đ) Đối với 06 người trở lên;
e) Tái phạm nguy hiểm.”
Như vậy, với tội mua bán người thì khung hình phạt từ 5 năm đến 10 năm tù đối với tội phạm cơ bản, và từ 8 năm đến 15 năm tù đối với các tình tiết tăng nặng như có tổ chức, đưa nạn nhân ra khỏi biên giới Việt Nam, hoặc đối với từ 2 đến 5 người.
Theo nguyên tắc áp dụng điều luật có lợi cho người phạm tội (khoản 3 Điều 7 Bộ luật hình sự 2015), trong trường hợp này, điều luật quy định hình phạt nhẹ hơn sẽ được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực. Như vậy, khoản 2 Điều 150 Bộ luật hình sự 2015 (hình phạt từ 8 đến 15 năm tù) có khả năng được áp dụng thay vì khoản 2 Điều 115 Bộ luật hình sự 1985 (hình phạt từ 5 đến 20 năm), do mức hình phạt tối đa thấp hơn.
Văn phòng luật sư nhận thông tin từ buổi hỏi cung, theo đó, bà Nguyễn Thị L khai đã sinh sống tại Trung Quốc từ năm 1988 đến nay, có chồng (không đăng ký kết hôn), 2 người con và toàn bộ gia đình đều đang cư trú tại thành phố Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. Vấn đề quốc tịch và việc sử dụng giấy tờ tùy thân nước ngoài là một điểm pháp lý đáng chú ý trong vụ án, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng của Việt Nam và Trung Quốc trong quá trình điều tra, xử lý.
Theo đánh giá sơ bộ của Văn phòng luật sư, hành vi của bị can Nguyễn Thị L có thể thuộc các tình tiết định khung như “có tổ chức”, “đưa nạn nhân ra khỏi biên giới nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, và “đối với từ 02 đến 05 người”. Nếu các tình tiết này được xác định, bị can có thể đối mặt với khung hình phạt từ 8 năm đến 15 năm tù.
Tuy nhiên, hướng bào chữa có thể tập trung vào các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Điều 51 Bộ luật hình sự 2015, như “thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải” và “tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả”. Trong trường hợp được áp dụng ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ, Tòa án có thể tuyên mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt – có thể từ 2 đến dưới 8 năm tù.
Hiện tại, Cơ quan Cảnh sát điều tra – Công an tỉnh Hải Dương đang tiếp tục điều tra, làm rõ các tình tiết của vụ án, xác minh thêm các lời khai và chứng cứ liên quan.
Vụ án không chỉ đặt ra những vấn đề pháp lý về việc áp dụng luật hình sự qua các thời kỳ, mà còn cho thấy tính chất phức tạp của các vụ án có yếu tố nước ngoài, đặc biệt trong việc truy nã, bắt giữ sau thời gian dài, và yêu cầu hợp tác quốc tế trong điều tra, xử lý.
Văn phòng luật sư Tinh Hoa Việt sẽ tiếp tục theo dõi, cập nhật thông tin về quá trình điều tra, truy tố và xét xử vụ án, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can trong quá trình tố tụng.
Mọi thắc mắc liên quan đến pháp luật hình sự hoặc quyền bào chữa trong các vụ án có yếu tố nước ngoài, vui lòng liên hệ Văn phòng luật sư Tinh Hoa Việt, theo Hotline: 08.7939.7939 và Email: vplstinhhoaviet@gmail.com hoặc truy cập website: https://lstinhhoaviet.vn/ để được chúng tôi hỗ trợ nhanh nhất.