Hành vi thông thầu là gì?
Căn cứ khoản 3 Điều 16 Luật Đấu thầu năm 2023, sửa đổi, bổ sung năm 2024 có thể hiểu thông thầu là hình thức móc nối, dàn xếp, thỏa thuận giữa các bên tham gia nhằm đạt được mục đích. Thông thầu được biểu hiện bởi 03 hành vi sau:
[1] Dàn xếp, thỏa thuận, ép buộc để một hoặc các bên chuẩn bị hồ sơ dự thầu hoặc rút hồ sơ dự thầu để một bên trúng thầu.
[2] Dàn xếp, thỏa thuận để từ chối cung cấp hàng hóa, dịch vụ, không ký hợp đồng thầu phụ hoặc thực hiện các hình thức thỏa thuận khác nhằm hạn chế cạnh tranh để một bên trúng thầu.
[3] Nhà thầu, nhà đầu tư có năng lực, kinh nghiệm đã tham gia dự thầu và đáp ứng yêu cầu của HSMT nhưng cố ý không cung cấp tài liệu để chứng minh năng lực, kinh nghiệm khi được bên mời thầu yêu cầu làm rõ HSDT hoặc khi được yêu cầu đối chiếu tài liệu nhằm tạo điều kiện để một bên trúng thầu.
Trong thực tiễn thường được gọi tên là hiện tượng quân xanh, quân đỏ. Biểu hiện của hành vi này là việc thiết lập các nhà thầu chuyên đi dự thầu nhằm “lót đường” cho thầu định sẵn trúng thầu. Quân xanh là nhà thầu tham gia để trượt, còn quân đỏ là nhà thầu được sắp xếp để trúng thầu. Ví dụ, các nhà thầu quân xanh cố tình làm HSDT không hợp lệ hoặc rút hồ sơ dự thầu hoặc HSDT không hợp lệ hoặc rút hồ sơ dự thầu hoặc bỏ giá dự thầu cao,... nhằm tạo điều kiện cho nhà thầu quân đỏ trúng thầu. Điều này tạo ra sự thiếu minh bạch, không hiệu quả, làm ảnh hưởng đến các nhà thầu sạch, và hơn hết giá trúng thầu sẽ rất cao, gần sát với giá gói thầu được phê duyệt.
Các hình thức xử lý hành vi thông thầu
Căn cứ điểm d khoản 1 Điều 17, điểm b khoản 9 Điều 14 Luật Đấu thầu năm 2023, sửa đổi, bổ sung năm 2024; Điều 125 Nghị định số 24/2024/NĐ-CP ngày 27/02/2024, trường hợp nhà thầu trúng thầu do thực hiện hành vi thông thầu sẽ bị hủy thầu và không được hoàn trả bảo đảm dự thầu; tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm, bao gồm cả cá nhân thuộc chủ đầu tư, bên mời thầu sẽ bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu. Thời hiệu áp dụng biện pháp cấm tham gia hoạt động đấu thầu là 10 năm tính từ ngày xảy ra hành vi vi phạm.
Ngoài ra, tùy theo tính chất, mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Trường hợp xử phạt hành chính, khoản 2 Điều 37 Nghị định 122/2021/NĐ-CP quy định về vi phạm các điều cấm trong đấu thầu: “Phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau mà không phải là tội phạm theo quy định tại Điều 222 Bộ luật Hình sự: … 2. Thông thầu...”. Mức phạt tiền tối đa trong hoạt động đấu thầu đối với tổ chức là 300.000.000 đồng. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với cá nhân bằng 1/2 (một phần hai) đối với tổ chức.
Trường hợp hành vi thông thầu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 222 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng với mức phạt tù cao nhất đến 20 năm, đồng thời người phạm tội có thể chịu hình phạt bổ sung cấm đảm nhiệm chức vụ quyền hạn hoặc làm công việc nhất định từ 01 đến 05 năm hoặc bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.
Trên đây là nội dung bài viết về hành vi thông thầu và hình thức xử lý theo quy định hiện hành. Nếu bạn đọc có bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề này hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với Văn phòng Luật sư Tinh Hoa Việt, theo
Hotline: 0906060784; 0879397939;
Email: vplstinhhoaviet@gmail.com hoặc
Truy cập website: https://lstinhhoaviet.vn/ để được chúng tôi hỗ trợ.