Xóa bỏ vùng "xám" pháp lý trong xử lý nợ xấu
Nợ xấu là một vấn đề kinh tế - xã hội phức tạp, ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống ngân hàng và nền kinh tế nói chung. Để giải quyết vấn đề này, Nhà nước ta đã ban hành nhiều quy định pháp luật liên quan. Trong những năm gần đây, khung pháp lý về xử lý nợ xấu đã có nhiều thay đổi nhằm nâng cao hiệu quả, minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xử lý nợ xấu. Bài viết này sẽ chia sẻ một số điểm mới nổi bật trong pháp luật về nợ xấu ở khía cạnh tín dụng, giúp bạn đọc có cái nhìn tổng quan và cập nhật nhất về vấn đề này.
Định nghĩa rõ ràng hơn về nợ xấu:
Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã có những định nghĩa rõ ràng hơn về nợ xấu, giúp cho việc phân loại và xử lý nợ xấu được chính xác và thống nhất hơn.
“Điều 195. Nợ xấu
Nợ xấu được áp dụng các quy định tại Chương này bao gồm:
1. Nợ xấu của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài bao gồm khoản nợ xấu đang hạch toán trong bảng cân đối kế toán theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, khoản nợ xấu đã sử dụng dự phòng rủi ro để xử lý nhưng chưa thu hồi được nợ và đang theo dõi ngoài bảng cân đối kế toán;
2. Nợ xấu mà tổ chức mua bán, xử lý nợ đã mua của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nhưng chưa thu hồi được nợ.”
Theo định nghĩa trên, việc phân loại nợ tại tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài sẽ là tiền đề để xác định đó có phải khoản nợ xấu hay không.
Quy trình xử lý nợ xấu được đơn giản hóa:
Quy định về thủ tục xử lý nợ xấu trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại là một phần quan trọng của hệ thống pháp luật và quy trình nội bộ của ngân hàng. Thủ tục xử lý nợ xấu trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại được thực hiện trên cơ sở pháp lý gồm: Bộ luật Dân sự năm 2015, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN, Thông tư số 09/2014/TT-NHNN, Nghị quyết số 42/2017/QH14,... Đặc biệt là Luật Các tổ chức tín dụng 2024 mới đây đã luật hóa một số quy định về nợ xấu của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài như: bán nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu; mua, bán nợ xấu của tổ chức mua bán, xử lý nợ; mua, bán khoản nợ xấu có tài sản bảo đảm là quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất hình thành trong tương lai; thứ tự ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu… tại Chương XII về Xử lý nợ xấu, tài sản bảo đảm.
Như vậy, các thủ tục hành chính trong quá trình xử lý nợ xấu được đơn giản hóa, rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tín dụng và người vay.
Tăng cường vai trò của thị trường:
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia như Philippines, Ấn Độ, Thái Lan, Hàn Quốc,...đều cho thấy việc mở cửa thị trường mua bán nợ là giải pháp nhanh và hữu hiệu nhất trong xử lý nợ xấu. Do đó, Nhà nước đã khuyến khích phát triển thị trường mua bán nợ xấu, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào việc xử lý nợ xấu.
Ví dụ như trước đây, Điều 6.1 Nghị quyết 42 quy định đối tượng được bán nợ xấu cho VAMC bao gồm: tổ chức tín dụng, trừ tổ chức tín dụng liên doanh và tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài, quy định này đã làm hạn chế phạm vi hoạt động của VAMC. Khắc phục bất cập trên, Điều 197 Luật Các TCTD 2024 đã mở rộng đối tượng bán nợ cho VAMC khi quy định VAMC được mua khoản nợ xấu của tổ chức tín dụng liên doanh, tổ chức tín dụng 100% vốn nước ngoài, chi nhánh ngân hàng nước ngoài theo giá trị thị trường.
Việc mở rộng phạm vi mua nợ xấu của VAMC bao gồm cả TCTD liên doanh và TCTD 100% vốn nước ngoài là nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động mua bán nợ của VAMC. Mặt khác, tạo sự bình đẳng giữa VAMC với các tổ chức mua bán nợ khác và thực hiện cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO là tạo sự bình đẳng trong hoạt động giữa TCTD Việt Nam và TCTD nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam.
4. Tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước:
Pháp luật ngày càng chú trọng đến việc bảo vệ quyền lợi của người vay, đảm bảo rằng quá trình xử lý nợ xấu được thực hiện một cách công bằng và minh bạch. Do đó, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước: bổ sung quy định về trách nhiệm của từng bộ, ngành như NHNN, Bộ Tài chính,..đối với từng lĩnh vực hoạt động cụ thể của các TCTD. Quy định rõ thẩm quyền kiểm tra, thanh tra, giám sát của NHNN, Thanh tra Chính phủ, Bộ Tài chính đối với các hoạt động của TCTD.
Nợ xấu là một vấn đề nan giải, không chỉ gây ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ chức tín dụng mà còn tác động tiêu cực đến nền kinh tế vĩ mô. Tại Việt Nam, việc xử lý nợ xấu đang đối mặt với nhiều khó khăn do những "vùng xám" pháp lý tồn tại. Việc tiếp tục cải thiện môi trường pháp lý sẽ góp phần ổn định hệ thống ngân hàng và nền kinh tế. Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, vậy nên cũng đòi hỏi phải xây dựng một khung pháp lý về xử lý nợ xấu hiện đại, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Nếu bạn đọc có bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề này hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với Văn phòng Luật sư Tinh Hoa Việt để được chúng tôi hỗ trợ nhanh nhất.
Địa chỉ: Số 20 ngõ 718 đường Hoàng Hoa Thám, phường Tây Hồ, Hà Nội
Hotline: 08.7939.7939
Email: vplstinhhoaviet@gmail.com
Website: https://lstinhhoaviet.vn