TRONG GIAO DỊCH M&A
I. TÓM TẮT:
Giao dịch M&A là giao dịch chỉ hoạt động của một cá nhân hay tổ chức tiến hành mua lại sản nghiệp sẵn có của một cá nhân hay tổ chức khác, trong đó M&A là chữ viết tắt của hai từ tiếng anh “mergers” (sáp nhập) và “acquisitions” (mua lại). Sản nghiệp đó có thể dưới hình thức một công ty hoặc là tổng hợp tài sản, nhân lực, phương thức, mô hình để tiến hành một hoạt động kinh doanh nào đó. Có thể phân giao dịch M&A thành ba loại chính là mua cổ phần, mua tài sản và sáp nhập/hợp nhất. Bài viết dưới đây sẽ chỉ ra những khác nhau cơ bản của hai loại giao dịch M&A phổ biến ở Việt Nam là mua cổ phần và mua tài sản.
II. NỘI DUNG:
* Giải thích một số thuật ngữ:
- Công ty mục tiêu: là từ chung đề cập đến công ty mà trong đó có cổ phần được mua và bán (gồm cổ phần đang lưu hành và cổ phần được phát hành mới).
- Soát xét pháp lý: là từ chung để đề cập đến hoạt động điều tra, nghiên cứu, thẩm định, đánh giá sản nghiệp được mua bán trong giao dịch M&A (gồm cổ phần và tài sản phục vụ hoạt động kinh doanh cụ thể) dưới góc độ pháp lý được luật sư tiến hành.
* Phân biệt:
Tiêu chí | Mua tài sản | Mua cổ phần |
Mục đích thương mại: là yếu tố quan trọng quyết định cơ cấu giao dịch | Bên mua có thể lựa chọn tài sản cụ thể mà mình muốn mua, đánh giá cao và loại bỏ những tài sản không cần thiết. | Bên mua phải mua toàn bộ những gì công ty mục tiêu đang có, dù là xấu tốt, cần thiết hay không cần thiết. |
Khi công ty mục tiêu có nhiều hoạt động kinh doanh, tài sản nhưng bên mua chỉ quan tâm đến một hoặc một vài trong đó thì mua tài sản là khả thi hơn vì bên bán chưa chắc đã muốn bán toàn bộ sản nghiệp còn bên mua chưa chắc có nhu cầu hoặc đủ khả năng để mua hết sản nghiệp đó. | Khi bên bán muốn tìm đối tác, sẵn sàng sẻ chia quyền điều hành công ty mục tiêu nhằm tận dụng vốn hoặc nguồn lực của bên mua để phát triển hoạt động kinh doanh của công ty mục tiêu thì việc mua cổ phần (bằng việc bán lại một phần cổ phần hoặc phát hành cổ phần mới) sẽ khả thi hơn. | |
Về mặt pháp lý | Bên mua tài sản phải xin cấp lại (hoặc sửa đổi hoặc cấp mới) hầu như toàn bộ các giấy phép, chấp thuận cần thiết của chính quyền để tiến hành hoạt động kinh doanh được mua lại. | Bên mua cổ phần gián tiếp sở hữu tất cả tài sản của công ty mục tiêu và tất cả các giấy phép, chấp thuận của chính quyền mà công ty mục tiêu đang có để tiến hành hoạt động kinh doanh hiện tại sẽ tiếp tục có hiệu lực. |
Bên mua không kế thừa bất kỳ nghĩa vụ, trách nhiệm nào của bên bán đối với tài sản được mua bán | Bên mua phải kế thừa nghĩa vụ, trách nhiệm (nghĩa vụ, trách nhiệm với các đối tác trong hợp đồng mà công ty mục tiêu đã ký kết, đối với người lao động trong thỏa ước lao động tập thể,.....) của công ty mục tiêu từ bên bán, tương đương với tỷ lệ cổ phần được mua bán. | |
Quy định pháp luật có những hạn chế hoặc khiến phương thức này có nhiều ưu thế hơn phương thức kia: + Pháp luật đặt ra điều kiện khắt khe mà một công ty là chủ đầu tư dự án bất động sản phải đáp ứng thì mới được chuyển nhượng dự án nhưng lại hầu như không đặt ra điều kiện gì để cổ đông của công ty đó bán cổ phần của công ty mình cả. + Nhà đầu tư nước ngoài nhìn chung không được phép trực tiếp mua đất ở Việt Nam, nhưng lại có thể mua cổ phần trong doanh nghiệp Việt Nam kể cả khi doanh nghiệp này đang “sở hữu” nhiều lô đất. | ||
Thuế | Nghĩa vụ thuế của bên mua và bên bán là khác nhau trong hai phương thức mua cổ phần và mua tài sản, kể cả loại thuế và mức thuế. Nếu giao dịch mua cổ phần được thực hiện dưới hình thức phát hành cổ phần mới, bên mua lẫn bên bán (công ty mục tiêu) có thể không phải đóng một đồng thuế nào. | |
Chấp thuận của bên thứ ba | Tùy thuộc vào loại tài sản được chuyển nhượng mà bên bán phải có sự đồng ý của nhiều bên thứ ba nếu muốn giao dịch thành công. Chẳng hạn như để chuyển nhượng dự án, bên bán sẽ phải đạt được chấp thuận của nhà nước, chuyển nhượng nghĩa vụ hợp đồng cũng phải được sự đồng ý của bên có quyền còn lại của hợp đồng, người lao động cũng chỉ được chuyển sang làm việc cho công ty mới nếu họ đồng ý, các giấy phép kinh doanh cũng cần phải được sửa đổi sau khi làm thủ tục sau khi làm thủ tục với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. | Các bên thường phải xin ít loại chấp thuận của bên thứ ba (kể cả nhà nước). Chấp thuận đó thường là chấp thuận của các cổ đông còn lại theo pháp luật, theo Điều lệ hoặc thỏa thuận riêng biệt của các bên (thỏa thuận cổ đông). Hay nếu bên mua là nhà đầu tư nước ngoài thì đó là chấp thuận của nhà nước cho phép nhà đầu tư nước ngoài được mua cổ phần trong doanh nghiệp việt Nam trong một số trường hợp cụ thể. |
Thời gian cần thiết để hoàn thành giao dịch | Các bên sẽ phải thực hiện nhiều thủ tục riêng rẽ để chuyển nhượng quyền sở hữu tài sản từ bên bán sang bên bên mua. Chẳng hạn, thủ tục “sang tên, đổi chủ” đối với nhiều loại tài sản (quyền thực hiện dự án, đất đai, quyền sở hữu trí tuệ,...) khá phức tạp và tốn nhiều thời gian. Hay thủ tục xin cấp mới hoặc sửa đổi các loại giấy phép, chuyển nhượng quyền và nghĩa vụ trong Hợp đồng thương mại cũng phải được sự đồng ý của từng bên còn lại của Hợp đồng,.... | Dành nhiều thời gian cho quá trình soát xét pháp lý. Tuy nhiên, quá trình chuyển giao quyền sở hữu từ bên mua sang bên bán lại diễn ra khá nhanh chóng, đặc biệt là khi cả hai bên đều là cá nhân hoặc tổ chức trong nước. |
Trên đây là những điểm khác nhau cơ bản giữa hai loại giao dịch mua tài sản và mua cổ phần của giao dịch M&A, nếu bạn đọc có bất kỳ thắc mắc nào về vấn đề này hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ với Văn phòng Luật sư Tinh Hoa Việt, theo Hotline: 0972.496.388 hoặc 0247.101.6886 và Email: vplstinhhoaviet@gmail.com hoặc truy cập website:https://lstinhhoaviet.vn/ để được chúng tôi hỗ trợ nhanh nhất.